Afrikako gerra (1859-1860)

Ohikoak ziren espainiarrek Ceuta eta Melillan zituzten gotorlekuen inguruetan marokoarren erasoak. 1859.go abuztuan espainiar armada Ceuta inguruan eraikitzen ari zen defentsarako etxola bat erasotu eta Espainiako armarria lohitu zuten. Espainiako gobernuak errudunen zigorra eskatu zion Marokoko sultanari eta erantzun garbirik jaso ez zutenez gerra deklaratu zioten urrian. Ordurako Britainiar eta frantsesen onespena jaso zuen O’Donellek, lurralde konkistarik egingo ez zuela bermatu ostean.

“Mapa de la plaza española de Ceuta y su campo frontero al Imperio de Marruecos” 1859

 “Mapa de la plaza española de Ceuta y su campo frontero al Imperio de Marruecos” 1859.
(BN)

Afrikako gerra. Leopoldo O’Donell, Gobernuko Lehendakaria eta Marokora bidalitako armadaren burua. (ZM)

Leopoldo O’Donell, Gobernuko Lehendakaria eta Marokora bidalitako armadaren burua. (ZM) (Al)


Afrikako Gerra (1859-1860).

Ohikoak ziren espainiarrek Ceuta eta Melillan zituzten gotorlekuen inguruetan marokoarren erasoak. 1859.go abuztuan espainiar armada Ceuta inguruan eraikitzen ari zen defentsarako etxola bat erasotu eta Espainiako armarria lohitu zuten. Espainiako gobernuak errudunen zigorra eskatu zion Marokoko sultanari eta erantzun garbirik jaso ez zutenez gerra deklaratu zioten urrian. Ordurako Britainiar eta frantsesen onespena jaso zuen O’Donellek, lurralde konkistarik egingo ez zuela bermatu ostean.

Afrikako gerra. Itsas armada espainiar ejerzitoa Afrikaratzen. (ZM)

Itsas armada espainiar ejerzitoa Afrikaratzen. (ZM)

 

Espainiar tropak Marokora iristen. (ZM)

Espainiar tropak Marokora iristen. (ZM)

Espainiarrek 35.000 bat gizonez osatutako armada prestatu zuten, Marokoko sultanak yihada edo gerra santua deitzen zuen bitartean. Armada espainiarrean Behaketa Gorputza, Echagüe jeneral donostiarraren agindupean, izan zen erasoan lehena eta Serralloko borrokan, azaroaren 25an garaipena lortu zuen, zauritua izan arren.

Afrikako gerra. Espainiar armada

 Espainiako armada. (ZM)

Afrikako gerra. Espainiar armada

Espainiako armada Zalditeria.  (ZM)

D. Rafael Echague

Rafael Echagüe jeneral donostiarra, armadaren Lehenengo Gorputzaren buruzagia. (ZM) (Al)

 

Afrikako gerra. Bi munduen arteko talka gogorra

Bi munduen arteko talka gogorra. (ZM)

Bitartean Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako Aldundiek dirua eskaini zioten Espainiako gobernuari eta Euskal Tertzioak antolatzen hasi ziren. Garaian, Foruak oraindik indarrean zeudenez, hiru probintzietako euskaldunek ez zuten espainiar armadan parte hartzen, eta Diputazioek komenigarritzat hartu zuten 3.000 soldaduz osatutako Tertzioak sortzea. Ondo ordaindutako “boluntarioz” osatu zituzten, nahiz eta zenbait lekutan, Oiartzunen esaterako, deitutako gazteak ihes egiten saiatu.

Afrikako gerra. 09 Euskal Tertzioak

 Euskal Tertzioetako boluntarioak. (ZM)

Afrikako gerra. Latorre

 Carlos María Latorre Euskal Tertzioen buru nagusia. (KMK)

Afrikako gerra Tercios vascongados

 Euskal Tertzioak. (ZM)

Espainiar armadak arazoak izan zituen soldaduak Marokora eramateko, batetik itsasartea gurutzatzean jasandako ekaitzengatik eta, bestetik, aurrez iritsitakoen artean kolera izurritea zabaldu zelako. Ceuta inguruan marokoarren eraso ugari eutsi ondoren, urte berriarekin egin zuen aurrera O’Donellek berak agintzen zuen armadak Tetuan hiria helburu. Castillejoseko bataila izan zen lehen urratsa, non Prim jeneralak ospe haundia irabazi zuen nahiz eta 600dik gora hildako eta zauritu jasan.

Afrikako gerra. Ospitala

Gerrako ospitala (ZM)

Afrikako gerra. Prim jenerala

Prim jenerala Kataluniako boluntarioei zuzentzen. (ZM)

ZM_Afrika_AG14

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Kataluniako boluntarioa. (NYPL)

Afrikako gerra. Castillejosko bataila

Castillejosko bataila. (ZM)

Afrikako gerra. Prim jenerala erasoan

Prim jenerala erasoaren buru. (ZM)

Afrikako gerra. Prim jenerala

Prim jeneralak gerra honetan lortutako ospeak, ondorengo urteetan Espainiako politikan
izan zuen eragin nabarmena ulertzeko balio du. (BN)

Hurrengo hilabetean, otsailak 4 eta 5ean gertatu zen Tetuango bataila odoltsua, espainiarrek hiria hartu zutenekoa.

 

Tetuan

J. VALLEJO. Batalla de Tetuán el 4 de febrero de 1860. (ZM)

Afrikako gerra. Tetuango bataila (ZM)

Tetuango bataila. (ZM)

rikako gerra. Tetuango bataila

Tetuango batailan Bernardo Goenaga hondarribiarra nabarmendu zen. (ZM)

 

Afrikako gerra. Tetuango sarrera. Bernardo Blanco

 

Espainiar tropen sarrera Tetuanen. (MR)

Afrikako gerra. O'Donel jenerala eta Prim hirira sartzen.

O’Donell eta Prim hirira sartzen. (ZM)

Afrikako gerra. Espainiar soldaduak  Tetuango  biztanleeekin  harremanetan.

Espainiar soldaduak Tetuango biztanleeekin harremanetan. (ZM)

Azkenik martxoak 23an eman zen Wad Raseko bataila, euskal Tertzioak tartean, espainiar armadaren garaipena bermatu zuena. Biharamunean Muley El Abass marokoarren buruzagi militarrak pakea eskaini zien espainiarrei, kalte ordainketa jaso bitartean Tetuan hiria hauen eskutan geratuz.

Afrikako gerra. Gatazka benetan  odoltsua izan zen.

Gatazka benetan odoltsua izan zen. (BN)

Afrikako gerra. Zaurituei lehen sendaketak

Zaurituei lehen sendaketa. Nicasio Landa mediku iruñarra nabarmendu zen lan hauetan. (ZM)

Afrikako gerra. Josep Cusachs margolariaren  irudia.

Josep Cusachs margolariaren irudia. (ZM)

Afrikako gerra. Pake hitzarmenerako bilera

Pake hitzarmenerako bilera. (ZM)

Afrikako gerra. Muley El Abbas,  sultanaren anaia  eta marokoarren  buruzagi militar  nagusia.

Muley El Abbas, sultanaren anaia eta marokoarren buruzagi militar nagusia. (ZM)

Garaipena sutsuki ospatu zuten Espainian. Ospila, marokoarrei irabazitako arma eta ikurrak, Madrilgo kaleetan zehar erakutsi zituzten. Anekdota modura aipa daiteke gerra honetan marokoarrei kendutako kanoien brontzea urtuz zizelkatu zirena egun Kongresuaren atean dauden leoiak.

Afrikako gerra. Garaileei harrera Madrilen

Garaileei harrera Madrilen. (BN)

Afrikako gerra. Marokoarrei  irabazitako ospila

Marokoarrei irabazitako ospila. (BN)

Espainiar soldaduak Tetuango biztanleeekin harremanetan.

Afrikako gerra. Desfilea Kongresuaren egoitza aurretik.

Desfilea Kongresuaren egoitza aurretik. Gerora lehoiek beteko duten lekua jendez gainezka. (MR)

Afrikako gerra. Euskal Herrian ere ospatu zen garaipena. Hemen Iruñan antolatutako harrera Nicasio Landaren marrazkian.

Euskal Herrian ere ospatu zen garaipena. Hemen Iruñan antolatutako harrera Nicasio Landaren
marrazkian. (BN)